ഓലഷെഡിൽ ഒരുക്കിയ സംഗീതമണ്ഡപവും ഭക്തരുടെ കൂട്ടായ നാമജപവും ചെമ്പൈ ഭാഗവതരുടെയും ശിഷ്യരുടെയും സംഗീതാർച്ചനകളും; കാലം മാറിയെങ്കിലും ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയുടെ ആത്മീയചൈതന്യത്തിന് മാറ്റമില്ലെന്ന് ഓർമ്മിപ്പിക്കുന്ന അപൂർവ കാലസ്മരണകൾ പങ്കുവെച്ച് ആർ.പി. അയ്യർ.
ഗുരുവായൂർ: കാലത്തിന്റെ കുത്തൊഴുക്കിൽ ഒരുപാട് മാറ്റങ്ങൾ സംഭവിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രത്തിന്റെ പാരമ്പര്യവും ആചാരാനുഷ്ഠാനങ്ങളും ഭക്തിനിർഭരമായ അന്തരീക്ഷവും ഇന്നും വിശ്വാസികളുടെ മനസ്സിൽ അതേ പവിത്രതയോടെ നിലനിൽക്കുന്നു. ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി എന്ന മഹാപുണ്യദിനത്തിനും അത്തരത്തിൽ തലമുറകളിലേക്ക് കൈമാറപ്പെട്ട ഒട്ടേറെ ചരിത്രസ്മരണകളുണ്ട്. പഴയ പത്രവാർത്തകളിലൂടെയും മറക്കാനാവാത്ത അനുഭവങ്ങളിലൂടെയും ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയുടെ കഴിഞ്ഞകാലത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞുനോക്കുമ്പോൾ തെളിയുന്നത് ഒരു ക്ഷേത്രോത്സവത്തിന്റെ ചരിത്രം മാത്രമല്ല, കാലത്തിനൊപ്പം വളർന്നുവന്ന ഒരു വലിയ ഭക്തിസംസ്കാരത്തിന്റെ അടയാളങ്ങൾ കൂടിയാണ്. 1940ലെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി സംബന്ധിച്ച പത്രവാർത്തകൾ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ അന്നത്തെ ആഘോഷങ്ങളുടെ ലാളിത്യവും ഇന്നത്തെ വിപുലമായ ആഘോഷങ്ങളുടെ വൈവിധ്യവും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം വ്യക്തമാണ്. 86 വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ് ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി പത്രത്താളുകളിൽ ഇടംപിടിച്ചിരുന്നത് വളരെ ചെറിയൊരു വാർത്തയായിട്ടായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇന്ന് ഗുരുവായൂർ ഏകാദശി ദേശീയതലത്തിൽപോലും ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടുന്ന ആത്മീയ-സാംസ്കാരിക സംഗമമായി വളർന്നിരിക്കുന്നു. കാലത്തിന്റെ മാറ്റങ്ങൾക്കൊപ്പം ആഘോഷങ്ങളുടെ രീതികളും സൗകര്യങ്ങളും വ്യാപ്തിയും മാറിയെങ്കിലും ഗുരുവായൂരപ്പനോടുള്ള ഭക്തിയും സമർപ്പണവും ഇന്നും അതേപോലെ തുടരുന്നു.
ഓലഷെഡിൽ സംഗീതമണ്ഡപം; നാമജപത്തിലൂടെ ഏകാദശി പ്രഭാതം
അന്നത്തെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയുടെ മറ്റൊരു ശ്രദ്ധേയമായ ഓർമ്മയാണ് സംഗീതമണ്ഡപത്തിന്റെ പഴയകാല ചിത്രം. ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതർ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ സന്നിധിയിൽ സംഗീതാർച്ചന നടത്താനെത്തിയിരുന്ന കാലഘട്ടത്തിലെ സംഗീതമണ്ഡപം ഇന്നത്തേതുപോലെയുള്ള വിപുലമായ സൗകര്യങ്ങളുള്ളതായിരുന്നില്ല. 1968ൽ സംഗീതമണ്ഡപം ഒരു ഓലഷെഡിന്റെ രൂപത്തിലായിരുന്നു ഒരുക്കിയിരുന്നത്. ഇന്നത്തെപ്പോലെ രാവിലെ സംഗീതക്കച്ചേരികൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല എന്നതും അന്നത്തെ ഏകാദശി ആഘോഷങ്ങളുടെ പ്രത്യേകതയായിരുന്നു. പകരം, ഭക്തജനങ്ങൾ ഒന്നിച്ചുചേർന്ന് നടത്തുന്ന കൂട്ടായ നാമജപമായിരുന്നു പ്രഭാതത്തിലെ പ്രധാന ആത്മീയ ചടങ്ങ്. നാരായണ നാമജപവും ഹരേരാമ നാമജപവും ഭക്തിനിർഭരമായ അന്തരീക്ഷത്തിൽ നടന്നിരുന്നു. ആഞ്ഞം മാധവൻ നമ്പൂതിരിയായിരുന്നു ഈ നാമജപത്തിന് തുടക്കം കുറിച്ചിരുന്നതെന്ന് ആർ.പി. അയ്യർ ഓർമ്മിക്കുന്നു. ഭക്തർ ഒരുമിച്ച് നാമം ജപിക്കുന്ന ആ പ്രഭാതസംഗമം ഏകാദശിയുടെ ആത്മീയചൈതന്യം കൂടുതൽ ആഴത്തിൽ അനുഭവിക്കാനുള്ള അവസരമായിരുന്നു. സംഗീതത്തിന്റെ അകമ്പടിയേക്കാൾ ഭക്തിയുടെ കൂട്ടായ സ്വരത്തിനായിരുന്നു അന്ന് പ്രാധാന്യം.
വൈകുന്നേരങ്ങളിൽ ചെമ്പൈ ഭാഗവതരുടെയും ശിഷ്യരുടെയും സംഗീതാർച്ചന
ഏകാദശി ദിനത്തിലെ വൈകുന്നേരങ്ങൾ സംഗീതപ്രേമികൾക്കും ഭക്തജനങ്ങൾക്കും ഒരുപോലെ അവിസ്മരണീയമായിരുന്നു. ചെമ്പൈ വൈദ്യനാഥ ഭാഗവതരുടെയും അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശിഷ്യസമ്പത്തിന്റെയും സംഗീതാർച്ചനകൾ ഗുരുവായൂരപ്പന്റെ തിരുസന്നിധിയിൽ അരങ്ങേറിയിരുന്നു. ഗുരുവായൂരപ്പനോടുള്ള ഭക്തിയും കർണാടക സംഗീതത്തോടുള്ള സമർപ്പണവും ഒത്തുചേർന്ന ആ സംഗീതനിമിഷങ്ങൾ അന്നത്തെ ഏകാദശി ആഘോഷങ്ങൾക്ക് സവിശേഷമായ മഹത്വം പകർന്നു. ഗുരുവായൂർ ക്ഷേത്രവും ചെമ്പൈ ഭാഗവതരും തമ്മിലുള്ള ആത്മബന്ധത്തിന്റെ ഓർമ്മകൾ ഇന്നും സംഗീതാസ്വാദകരുടെ മനസ്സിൽ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു. സംഗീതത്തെ ഭക്തിയുടെ ഉപാസനയായി കണ്ടിരുന്ന ആ കാലഘട്ടത്തിലെ അനുഭവങ്ങൾ ഗുരുവായൂരിന്റെ സാംസ്കാരിക ചരിത്രത്തിലെ വിലപ്പെട്ട അധ്യായങ്ങളാണ്.
മാറിയ കാലം, മാറാത്ത ഭക്തി
1940ലെ പത്രത്താളുകളിലെ ചെറിയ വാർത്തയിൽനിന്ന് 1968ലെ ഓലഷെഡിലുള്ള സംഗീതമണ്ഡപത്തിലേക്കും അവിടെനിന്ന് ഇന്നത്തെ വിപുലമായ ഏകാദശി ആഘോഷങ്ങളിലേക്കും എത്തിനിൽക്കുമ്പോൾ ഗുരുവായൂരിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ സംഭവിച്ച മാറ്റങ്ങൾ വ്യക്തമാണ്. സൗകര്യങ്ങൾ വർധിച്ചു, സംഗീതപരിപാടികൾ വിപുലമായി, ഭക്തജനപങ്കാളിത്തം വർധിച്ചു. എന്നാൽ ഈ മാറ്റങ്ങൾക്കിടയിലും ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയുടെ അടിസ്ഥാനസത്തയായ ഭക്തിയും നാമസ്മരണയും ഭഗവദ് സമർപ്പണവും നിലനിൽക്കുന്നു. പഴയകാലത്തെ ഇത്തരം ഓർമ്മകൾ പുതുതലമുറയ്ക്ക് കൈമാറേണ്ടത് കാലത്തിന്റെ ആവശ്യമാണ്. കാരണം, ഒരു ആഘോഷത്തിന്റെ ഇന്നത്തെ പ്രൗഢി മനസ്സിലാക്കാൻ അതിന്റെ പഴയകാല ചരിത്രവും ലാളിത്യവും അറിയേണ്ടതുണ്ട്. പഴയ പത്രവാർത്തകളും അനുഭവസാക്ഷ്യങ്ങളും അതിന് വലിയൊരു ചരിത്രരേഖയാണ്. ഈ കാലസ്മരണകൾ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയുടെ ചരിത്രത്തിലേക്കുള്ള ഒരു മനോഹരമായ തിരിഞ്ഞുനോട്ടമാണ്. പഴമയുടെ പെരുമയും ഭക്തിയുടെ പവിത്രതയും സംഗീതത്തിന്റെ മാധുര്യവും ഒത്തുചേരുന്ന ഗുരുപവനപുരത്തിന്റെ മഹനീയ പാരമ്പര്യത്തെ ഈ ഓർമ്മകൾ വീണ്ടും സജീവമാക്കുന്നു.
അന്നത്തെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയും ഇന്നത്തെ ഗുരുവായൂർ ഏകാദശിയും തമ്മിൽ കാലത്തിന്റെ വലിയ അകലമുണ്ടാകാം. പക്ഷേ, കണ്ണന്റെ തിരുസന്നിധിയിൽ ഭക്തിയോടെ കൈകൂപ്പി നിൽക്കുന്ന വിശ്വാസികളുടെ മനസ്സിൽ ഒരേയൊരു പ്രാർത്ഥന മാത്രം — നാരായണാ… നാരായണാ…
കടപ്പാട് ✍️ : രാമയ്യർ പരമേശ്വരൻ


